Членовите на грчката делегација ги опишаа ужасните моменти што ги доживеале по пресретнувањето на Глобалната флотила „Сумуд“ за време на прес-конференцијата одржана напладне во саботата по нивното враќање во Грција. Активистите зборуваа за условите во притвор, насилството, понижувањето, тортурата, како и сексуалното вознемирување и вербалните навреди што ги претрпеле од страна на израелските власти. Тие исто така се осврнаа на политичките заклучоци што произлегуваат од ставот на грчката и кипарската влада.
Во исто време, тие уште од почетокот нагласија дека она низ што поминале членовите на делегацијата не може да се спореди со она што палестинскиот народ го трпи со децении: континуирано угнетување и самоволие, негирање на сите видови права под режим на апартхејд, окупација и етничко чистење, што во последните години кулминираше со геноцид.
На почетокот на прес-конференцијата беше објавено дека тројца членови на делегацијата не можеле да присуствуваат бидејќи биле хоспитализирани, а исто така беа најавени и понатамошни правни дејства по прегледите на членовите на екипажот во болницата „Атикон“ и претстојното упатување до форензичките служби.
„Мисијата ќе успееше — ќе стигневме до Газа“
Ана Лагонику, за која беше истакнато дека по вторпат учествува во мисија кон Газа, изјави дека насилството со кое се соочиле екипажите овојпат не може да се спореди со претходните мисии. Таа зборуваше за сериозни повреди, скршени ребра и фрактури на пршлени, нагласувајќи дека станува збор за нова ескалација.
Таа тврдеше дека мисијата ќе успеела да стигне до Газа доколку грчката и кипарската влада не соработувале со Израел за да ја спречат. Овие настани ги поврза со претходни израелски напади врз бродови јужно од Крит и со активности во грчките и кипарските зони на одговорност. Според неа, оваа соработка не се однесува само на конкретната мисија, туку и на пошироката можност геноцидот да продолжи со поддршка од западните влади.
Таа исто така нагласи дека активистите се нашле во пловечка единица за тортура, соочени со нов механизам на малтретирање наменет за оние што покажуваат солидарност со Палестина. Таа предупреди дека искуството зад овој механизам е развиено преку долгогодишното угнетување на Палестинците и дека, доколку нема реакција, неказнивоста на Израел ќе овозможи ваквите практики да се прошират и надвор од границите на Палестина.
„Тоа беше многу добро организиран државен план“
Вангелис Теодоратос нагласи дека она што им било направено на телата на активистите не било случајност ниту дело на неколку војници кои дејствувале самоволно. Тој го опиша како внимателно организиран, државно структуриран план со конкретни фази, наредби и процедури.
Според неговото сведоштво, влегувањето во затворскиот брод следело речиси стандардизирана шема: притворените биле фрлани на земја, тепани, изложени на електрошокови и понижувани, поминувале низ контролни пунктови и потоа биле внесувани во контејнери без оглед на националноста, полот или возраста.
Во политичка смисла, тој нагласи дека мисијата не била изолиран инцидент, туку дел од борбата за слободата на Палестина и за слобода насекаде. Потенцираше дека државите нема сами да го запрат тоа што се случува и дека одговорноста лежи кај општествата и слободните луѓе. Им се заблагодари на сите што се мобилизирале во Грција, велејќи дека јавниот притисок и солидарноста одиграле клучна улога во судбината на екипажите.
„Морето беше претворено во пловечки затвор“
Антонис Врадис се фокусираше на условите на „пловечкиот затвор“, нагласувајќи ја потребата да се разобличи механизмот на тортура тестиран врз телата на активистите.
Тој го опиша контејнерот во кој десетици луѓе биле држени околу 50 часа или повеќе, со минимална храна, недоволно вода и речиси непостоечки хигиенски услови. Според него, единствената храна бил леб во недоволни количини, а недостатокот на тоалетна хартија и постоењето само на два хемиски тоалети за околу 170 луѓе ја покажувале понижувачката природа на притворот.
Тој исто така опиша како и дистрибуцијата на вода се одвивала на насилен и заплашувачки начин: војници излегувале од контејнерите во формација, користеле шок-бомби, испукувале гумени куршуми и дури потоа оставале мала количина вода — конкретно 24 шишиња за 170 лица.
Тој зборуваше и за условите за спиење, каде притворените лежеле еден врз друг, додека кон оние кои беа блиску до отворите на контејнерите цела ноќ биле насочени светла и ласери од оружје.
Како една од најтешките форми на тортура го опиша присилувањето да клечат со часови. Рече дека по само неколку минути повеќе не можел да ја издржи болката и дека единственото што го одржувало била помислата дека на истото место и во истата положба пред него стоеле илјадници Палестинци — родители и деца. За него, најмрачниот аспект беше дека морето, кое го асоцирал на слобода, беше претворено во место за притвор.
„Фордистичка производствена линија на тортура“
Пантелис Влахас зборуваше за „фордистичка производствена линија на тортура“, тврдејќи дека не станувало збор за изолирани инциденти или реакции против одредени активисти кои протестирале.
Како што објасни, израелските власти спровеле организирана процедура насочена не само кон телото, туку пред сè кон дехуманизација на притворените.
Тој опиша како луѓето биле принудени постојано да гледаат надолу без да ги креваат главите, во процес осмислен за да почувствуваат дека не се третирани како човечки суштества. Зборуваше за последователни фази на контрола, понижување и насилство: најпрво притворените биле прашувани за здравствени состојби или лекови, создавајќи илузија за основна грижа, а веднаш потоа биле носени во контејнери каде биле тепани, изложени на електрошокови, заплашувани и држени под нишан сè додека не паднеле на земја.
Притворените минувале низ овој процес еден по еден, како на производна лента, додека останатите ги слушале своите другари како се мачат без можност да интервенираат. Тој нагласи дека сите чувствувале дека можат да се скршат — не само поради физичкото страдање, туку пред сè поради обидот да им се одземе човечноста. Она што ги одржувало, рече тој, било тоа што се гледале еден со друг, ја препознавале истата голгота во очите на другите и црпеле сила од другарството и солидарноста.
„Се држиме за погледите на нашите другари“
Костас Каларемас учествувал во мисијата на Коалицијата на флотилата на слободата, чии членови биле задржани заедно со оние од Глобалната флотила „Сумуд“ под слични услови. Тој зборуваше за „пловечки Гвантанамо“ каде, и покрај сè, цветала солидарноста.
„Додека бев во контејнерите, ми дојде на ум книгата на Примо Леви Ако ова е човек, и си помислив дека некои луѓе ја научиле погрешната лекција.“
Тој раскажа дека биле под оган кога израелската морнарица се обидела да го преземе нивниот брод, дека биле мачени со електрошокови за да откријат кој е капетанот и дека жена која тврдела дека е капетан била застрелана во ногата. Тој зборуваше за тепања, но нагласи дека ниту еден член на екипажот не попуштил.
„Се држиме за погледите на нашите другари и нивните насмевки.“
„Оваа ескалација бара ескалација и од нас“
Јанис Пантажопулос се фокусираше на психолошката димензија на тортурата. Тој опиша процес насочен кон кршење на личноста, каде притворените биле третирани како тела без волја, додека властите формално ги бележеле нивните болести и лекови без никаква намера навистина да ги обезбедат — практика што служела како форма на понижување и ослабување.
Политички, тој тврдеше дека односот на Израел кон мисиите на солидарност ескалирал во споредба со претходните обиди. Според него, ова бара соодветен одговор преку зајакнување на акциите, соработките и целите, како и засилување на движењето BDS и подигнување на палестинското прашање како централно политичко прашање во Европа.
Тој исто така јасно стави до знаење дека европскиот пасош во суштина е бескорисен, бидејќи ниту една европска држава не ги заштитила своите државјани. Тој упати особено остра критика кон грчката влада, која ја опиша како целосно потчинета на Соединетите Американски Држави и Израел.
„Народот ќе го заштити народот“
Федра Вокали стави особен акцент на однесувањето на грчката влада по враќањето на активистите. Како што објасни, кога пристигнале во Истанбул, таму немало ниту амбасадор ниту конзул, туку само службеник кој ги известил дека ги чека автобус за Солун — нешто што таа го доживеала како знак на презир и одмаздољубивост.
Во однос на третманот на притворените, таа зборуваше и за систематската природа на процесот и за произволноста на насилството. И покрај претходните подготовки околу тоа кои лица би можеле да се сметаат за поранливи, станало јасно дека секој што се залагал за слободата на Палестина бил потенцијална цел. Не било важно дали некој е белец или не, маж или жена, повеќе или помалку ранлив — насилството можело да биде насочено кон секого во секој момент.
Таа исто така го спомена случајот на млада германска притвореничка со епилептични напади која барала лекови. Кога протестирала поенергично, била однесена во соседна просторија каде ѝ бил скршен прстот.
Според Вокали, ниту една држава или власт не ги заштитила од израелската тортура, па затоа станало јасно дека само народот може да го заштити народот.
„Не наидов ниту на трага од човечност“
Вики Коцори зборуваше за својата неспособност целосно физички и психолошки да го обработи она што го доживеала. Таа рече дека нејзиниот механизам на преживување бил да оттурне сè што ја потсетува на нечовечност и да се одвои од сопствените емоции. Таа го опиша своето враќање како враќање на едно тело — но не и на неповредено тело — нагласувајќи дека активистите ќе продолжат долго да зборуваат и дека никаков терор нема да ги замолчи.
Подоцна нагласи дека, за разлика од Палестинците, активистите барем сега имаат привилегија да бидат во релативна безбедност каде постепено можат да ги изразат и излечат своите физички и психолошки рани. Палестинците, рече таа, или се враќаат во разурнатата Газа или остануваат заробени во пеколниот систем на притвор на израелските власти, без никаква можност за закрепнување.
Одговарајќи на прашање дали наишла на какво било хумано однесување, рече дека не видела ниту најмала трага од човечност за време на целиот притвор. Таа призна дека забележала само минливи разлики на местата каде што биле присутни полицајци или службеници, опишувајќи еден инцидент во кој млад службеник малку ги олабавил лисиците на еден притвореник, а откако тоа било забележано од неговите колеги, почнал да ги удира притворените по глава.
„Ниту еден бран назад“
Јасонас Гусетис-Гкинис нагласи дека секоја идеја за меѓународно право — вклучително и поморското право — е мртва, и дека кога игнорираме нешто затоа што ни изгледа далечно, тоа на крајот стигнува и до нас.
„Никој не е безбеден“, рече тој, тврдејќи дека одговорот лежи во самото движење, со принципот: „Ниту чекор назад — ниту еден бран назад.“
Јанис Атматзидис изјави дека по 50 години на море, ова без сомнение била најтешката мисија во неговиот живот.
„Никогаш не можев да замислам дека човечки суштества можат да мачат други човечки суштества“, рече тој.
„Луѓето во мисијата беа извонредни, особено младите. Тие ми дадоа храброст и надеж. Им благодарам на сите што учествуваа во овој напор.“
„Цел пекол пловеше слободно низ Медитеранот со денови“
Беше прочитана кратка порака од Јоргос Цирис, кој бил хоспитализиран и не можел да присуствува. Во неа ги опиша трите дена што ги поминале како искуство што потсетува на Данте и натписот на портите на пеколот: „Оставете ја секоја надеж, вие што влегувате овде.“
Во својата порака изјави дека цел пекол со денови пловел слободно низ Медитеранот, мачејќи луѓе со соучесништво на владите. Сепак нагласи дека она што го доживеале активистите не може да се спореди со страдањата на палестинскиот народ и дека борбата за слободна Палестина нема да запре.
„Нашата земја мора да застане на вистинската страна од историјата“
На друго место за време на прес-конференцијата, членовите на мисијата исто така ја истакнаа солидарноста покажана во текот на подготовките и патувањето. Беше спомнато дека мисијата започнала месеци порано со мало јадро од луѓе и дека, како што растеле потребите, така се зголемувал и бројот на луѓе кои доброволно се пријавувале да помогнат.
Посебно беше спомната поддршката од народот на Крит по првата израелска рација, правната помош, транспортот до болници, сместувањето и грижата за екипажите, како и солидарноста во Сирос, Родос, Кастелоризо и секое место каде што се појавила потреба, каде веднаш народот истапил со помош.
Во истиот контекст беше нагласено дека земјата мора да застане „на вистинската страна од историјата“. Покрај меѓународното и поморското право, за кои тие тврдат дека биле прекршени, исто така беше насочено внимание кон следната хуманитарна мисија за Газа, која моментално се наоѓа во Либија, со повик да ѝ се даде што е можно поголема видливост.
„Тие мора да ја преземат својата одговорност“
Правниот тим посочи дека можностите за правни дејства против Израел се ограничени бидејќи, како што беше наведено, Израел потпишал многу малку конвенции и не прифатил механизми што овозможуваат индивидуални жалби за прекршувања.
Сепак, тие нагласија дека сè уште постои простор за правни дејства против држави како Грција и Кипар, кои имаат обврски според меѓународното и европското право.
Во овој контекст беше спомнато дека претходно биле поднесени привремени мерки до Европскиот суд за човекови права во врска со претходен инцидент, со барање две лица да не бидат префрлени во Израел. Според правниот тим, иако тие лица на крајот биле префрлени и подоцна вратени во своите земји, Судот не го отфрлил веднаш барањето, туку наместо тоа ѝ поставил прашања на грчката влада, укажувајќи дека го идентификувал прашањето за неформалното киднапирање на лица од територијалните води на една европска држава.
Правниот тим нагласи дека грчките и кипарските власти биле информирани и повикани да обезбедат безбедно минување на бродовите и нивните екипажи. Беше наведено дека пресретнувањата, киднапирањата, психолошкото насилство и условите на притвор претставуваат повторувачки образец на прекршувања на човековите права.
Тие повикаа на независни и непристрасни истраги за да се разјасни што се случило на бродот, за време на патувањето и на израелска територија, нагласувајќи дека владите сега мора да ја преземат својата одговорност.
Извор: Весник ПРИН